Logo Klubu NowofundlandaZwiązek Kynologiczny w Polsce - Klub NowofundlandaLogo Klubu Nowofundlanda
Hodowla nf w PolsceHodowla nf na ŚwieciePielęgnacjaPochodzenie nfRozródWeterynariaDoskonalenie rasy

Pochodzenie Nowofundlanda

U wybrzeży Quebecu w Kanadzie leży wyspa, smagana zimnymi północnymi wichrami, zbryzgiwana lodowatymi falami Atlantyku, która była niegdyś ojczyzną Indian z plemienia Beotuk. Na wyspie panował surowy klimat, słońce świeciło rzadko, plaże puste, kamieniste i tylko skały. A jednak coś przyciągało do tej pięknej lecz niegościnnej ziemi coraz to nowych ludzi, Indian czy przybywających z dalekiej Skandynawii Wikingów, a później jeszcze europejskich żeglarzy. To lasy porastające część wyspy, z których czerpano drewno, a przede wszystkim wody okalające wyspę obfitujące w ławice ryb były skarbami, którymi wyspa obdarowywała najwytrwalszych. Ci, którzy odważyli się osiąść na tej ziemi nie mieli łatwego życia. Przy ciężkiej pracy przy wyrębie i zwożeniu ogromnych drzew i podczas połowów na niebezpiecznym oceanie wspomagał ich jeden, ale najlepszy partner - pies. Skąd się wziął, jak wyglądał, kiedy przybył na wyspę? Te pytania nurtują chyba od zawsze i co ciekawsze pozostaną bez jednej odpowiedzi.
Życie na wyspie, nazywanej później "Nowa Fundlandia" nie jest nam znane od jego zarania. Pierwsi mieszkańcy nie pozostawili świadectw swego istnienia, nie ma rzeżb, malunków naskalnych, ustnych przekazów. Nieliczne dowody antropologiczne dotyczą ludzkich mieszkańców wyspy. Konkretnych dowodów na istnienie zwierząt w prehistorii wyspy nie mamy zbyt wielu. Powstało sporo różnych hipotez dotyczących ewolucji współczesnego nam nowofundlanda. Niektóre logiczne, poparte historycznymi dowodami, inne dość karkołomne. Postaramy się przedstawić te najczęściej spotykane w literaturze, pozostawiając ocenę ich realności własnej logice czytelników.
Maynard K. Drury z Dryad's SULTANA i CH Dryad's HARBOR-LIGHT LOOKOUT.

Początek w porównaniu z historią wielu innych ras psów, wydaje się bardzo odległy. Pierwsze przekazy dotyczą najazdów norweskich Wikingów, którzy przybywali do Ameryki Północnej w rejony Massachusetts i Półwyspu Labrador. Prof. Eben Horsford z Uniwersytetu Harvard postawił tezę, że Wikingowie przybywający w te rejony przywozili ze sobą zwierzęta domowe (bydło, drób), między innymi i psy. Wracając z wypraw czasem pozostawiali zwierzęta na amerykańskim lądzie. Teoria ta popierana jest przez wielką znawczynię nowofundlandów, Maynard K. Drury, która dodaje, że w 1000 roku n.e. Wiking, Leif Ericson przywiózł do Ameryki dużego czarnego psa zwanego "psem niedźwiedzim". Pies ten miał się nazywać Oolum. "Psy niedżwiedzie" używane były głównie do polowań na grubą zwierzynę, a także jako psy stróżujące. Przywożenie z Norwegii przez Wikingów "psów niedźwiedzich" do Ameryki, jest faktem historycznym. Dr Helge Ingsted z Oslo w trakcie prac wykopaliskowych, znalazła w L'Anse aux Meadows na Nowej Fundlandii, kości, podobne do kości psów norweskich. Jest to niepodważalny dowód na przebywaniu psów Wikingów na Nowej Fundlandii.
Na spotkaniu Newfoundland Club of America, Fred Stubbbart z Columbii, Poludniowa Karolina, wygłosił teorię, że nowofundland jest rasą rdzennie amerykańską. Oparł swą teorię na studiowaniu kości rdzennie indiańskich psów z ruin Appalachów. Przypuszczał on, że mastif tybetański (lub jego potomkowie) przybył z Orientu poprzez Aleuty i Alaskę wraz z przodkami amerykańskich Indian . Większość ekspertów przychyla się do teorii, że nowofundland pochodzi od mastifa tybetańskiego, który z kolei wywodzi się od starożytnego psa molosa.
Dr Albert Heim ze Szwajcarii, napisał w swojej książce "Der Newfundlanderhunde" (około 1925 roku), że Th. Studer analizując budowę czaszek psów nowofundlandzkich, znalazł wspólne cechy z prehistorycznym Canis familians Inostranzewi, który uważany jest za przodka mastifa tybetańskiego, jak i innych molosów. Do tej samej grupy zalicza się również bernardyna, elkhunda, mastify, psy pirenejskie. Studer próbował dowieść, że te rasy powstały samoistnie i że nowofundland , będący w tym typie, nie powstał odrębnie, lecz musiał przybyć na wyspę z innego miejsa ziemi. Pozostając w izolacji, poddany specyficznym warunkom środowiskowym (klimat, żywność, itp) wytworzył się typ psa zwanego nowofundlandem. Był to pies czarny, dobrych rozmiarów (cokolwiek to znaczy) z masywną głową.
Harold Macpherson w 1937 roku w "The Newfoundland Dog" tak przedstawił swoją teorię:
"Główny przodek nowofundlanda musiał być pięknym psem, identycznym z owczarkiem pirenejskim. Rybacy baskijscy przybywający na Nową Fundlandię około roku 1506 z pewnością przywozili ze sobą psy pasterskie, białe lub kremowe, pirenejskie owczarki. Angielscy marynarze zabierali ze sobą psy myśliwskie, spaniele dowodne, psy na ptaki oraz mastify. Francuzi zaś, Hiszpanie i Portugalczycy mogli przywieżć duże psy ze swoich krajów, przybywając poprzez Kadyks do Nowej Fundlandii".
Macpherson uważa, że swobodne mieszanie się tych wszystkich ras doprowadziło do powstania nowego typu psa zwanego nowofundlandem. Johann Pieterse, dobrze znany hodowca nowofundlandów, prezydent holenderskiego klubu od 1932 r, był zgodny z Macphersonem, dalej rozwijając dość ugruntowaną hipotezę: "Zgadzam się z autorytetem, że nowofundland pochodzi od psów francuskich przywożonych na Nową Fundlandię przez kolonistów z Francji. A zatem nowofundland jest potomkiem dużego psa pirenejskiego, spanieli z północnej części Hiszpanii, a więc jest blisko spokrewniony z naszymi spanielami i seterami. Podczas gdy inne rasy z północnej części Kanady są podobne do husky, czy wręcz wydają się być spokrewnione z wilkiem, jest więc wysoce prawdopodobne, że Wikingowie w swoich wyprawach na półwysep Labrador przywozili i pozostawiali psy, które też mogły być przodkami wspólczesnego nowofundlanda".
Dodatkowe zamieszanie wprowadza jeszcze problem kolorów. Prof. Albert Heim twierdzi, że na wyspie były psy czarne i biało-czarne, które uważał za dwie odrębne rasy. Uważał, że psy odmiany biało-czarnej są potomkami europejskich molosów, zaś przodkami czarnych psów nowofundlandzkich są przywiezione z sąsiadującego Labradoru indiańskie psy zaprzęgowe, które pojawiły się w północnej Ameryce kilka stuleci wcześniej, niż rdzenny nowofundland. Tak więc, według A. Heima historia zatoczyła koło, typ landseera został przywieziony na wyspę i później zmodyfikowany wrócił do Europy. Ku teorii istnienia początkowo dwóch rdzennych, odrębnych ras skłaniają się i inni. Jeśli nawet tak było, to w latach 1500-1700 obie te odmiany przekrzyżowały się swobodnie, bez kontroli człowieka i przy udziale psów przywożonych z Europy, dając w efekcie jedną rasę. Nic dziwnego więc, że nie jesteśmy w stanie znaleźć dowodów na poparcie tezy o początkowo dwóch odrębnych typach psów z wyspy.

Najbardziej prawdopodobnym początkiem wydaje się przypuszczenie, że czarny nowofundland pochodzi od mastifa tybetańskiego i przybył na wyspę około 1000 roku n.e. przywieziony przez Wikingów lub innych żeglarzy. Zanim Nowa Fundlandia została ponownie odkryta w 1497 roku przez Włocha Giovanni Caboto pływającego pod banderą angielską (znanego jako John Cabot), psy z wyspy ewaluowały w izolacji do określonego typu. W czasie 500 lat powstało około 100 generacji przy ogromnej puli genowej. Przez tak długi okres typ psa został ukształtowany. Gdy Europejczycy zaczęli przywozić swoje psy (pirenejskie, spaniele, mastify i jakiekolwiek inne), które krzyżowały się z rdzennym nowofundlandem, powstał dominujący typ czarnego psa z dużymi skłonnościami do pracy wodnej. Jak głęboko genetycznie są zakorzenione te cechy można choćby stwierdzić u mieszańców nowofundlanda np. z owczarkiem niemieckim czy seterem. Są to duże czarne psy z ogromnym upodobaniem do pracy wodzie, mające tę niepowtarzalną ekspresję tak typową dla nowofundlanda.

Jeśli chodzi o biało-czarnego nowofundlanda, to Herold Macpherson uważa, że Anglicy emigrując w latach 1550-1700 na Nową Fundlandię przywozili ze sobą swoje ulubione psy. Wiele z tych psów to były duże, białe lub biało-brązowe psy rzeźnickie. Były one często większe od rdzennych nowofundlandów. Krzyżowały się te importy z czarnym psem dając w rezultacie biało-czarne psy, znane później jako "Landseery" (nie mylić ze współczesnym nam niemiecko-szwajcarskim landseerem).
Jeden z najbardziej znanych obrazów sir Edwina Landseera, 1837.

Psy nowofudlandzkie będące rezultatem 200 lat (licząc od daty ponownego odkrycia Nowej Fundlandii przez Johna Cabot) krzyżówek na wyspie, zaczęto przywozić do Anglii. Lata 1780-1850 to prawie wyłącznie exportowanie landseerów (czyli biało-czarnych nowofundlandów). Czarne psy zaczęto wywozić z wyspy gdy biało-czarne praktycznie przestały już istnieć na wyspie. Inne kraje europejskie, głównie Francja, skoncentrowały się od początku na przywożeniu z wyspy czarnej odmiany, stąd Anglia stała się jakby drugą ojczyzną biało-czarnych psów, które propagowano między innymi przez malarza dworu królewskiego sir Edwina Landseera. Właśnie od jego nazwiska otrzymały swe miano.

Do tekstu wykorzystano fotografie z książki: Maynard K. Drury "This is the newfoundland".
Na podstawie "This is the newfoundland" Mrs. Maynard K. Drury i "Bogen om Newfundlanderen" Birgitte Gothen

opracowała Aleksandra Dobrut



strona główna
informacje
regulaminy
linki
druki
WSTĄP DO KLUBU
© copyright ZKwP - Klub Nowofundlanda